Karaciğer yağlanması, yeni adıyla metabolik disfonksiyonla ilişkili yağlı karaciğer hastalığı (MASLD), dünyada yetişkinlerin yaklaşık dörtte birini etkileyen ve çoğu zaman belirti vermeyen bir durumdur. Fazla kilo, insülin direnci, tip 2 diyabet ve yüksek trigliserit ile yakından ilişkilidir. İlerlediğinde karaciğerde iltihaplanma (MASH), fibrozis ve siroza kadar gidebilir.

Kilo kaybı: En güçlü kanıta sahip tedavi

Karaciğer yağlanmasında en etkili tedavi kilo vermektir. Araştırmalar, kilo kaybının karaciğer enzimlerini düzelttiğini, karaciğerdeki yağ miktarını azalttığını ve karaciğer iltihabının (MASH) gelişme olasılığını belirgin şekilde düşürdüğünü gösteriyor.

Kaybedilen kilo arttıkça fayda da artar: Vücut ağırlığının yaklaşık %5’i kadar kilo kaybı karaciğer yağını azaltmaya başlar; yaklaşık %10 ve üzeri kilo kaybında karaciğer iltihabının gerilemesi ve hasarın (fibrozis) azalması çok daha sık görülür.

Nasıl beslenmeli?

• Akdeniz tipi beslenme: Sebze, meyve, baklagil, tam tahıl, zeytinyağı, kuruyemiş ve balık ağırlıklı beslenme, güncel kılavuzlarda karaciğer yağlanması için önerilen ana modeldir.
• Fruktoz ve şekerli içecekler: Gazlı içecekler, hazır meyve suları ve eklenmiş şeker karaciğerde yağ yapımını artırır; en çok azaltılması gereken besinlerin başında gelir.
• İşlenmiş gıdalar ve doymuş yağ: Şarküteri ürünleri, kızartmalar ve paketli atıştırmalıkların sınırlandırılması önerilir.
• Lif: Tam tahıllar ve baklagiller tokluğu artırır, kan şekerini dengeler.
• Alkol: Karaciğer yağlanması olan kişilerde alkolden uzak durulması önerilir.
• Kahve: Şekersiz kahve tüketimi gözlemsel çalışmalarda karaciğer için olumlu sonuçlarla ilişkilendirilmiştir; şeker ve krema eklenmemesi koşuluyla.

Hareketin rolü

Düzenli aerobik egzersiz ve kuvvet antrenmanı, kilo kaybı az olsa bile karaciğer yağını azaltabilir. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz hedeflenebilir.

Neden kişiye özel plan?

Hızlı ve aşırı kilo kaybı karaciğeri olumsuz etkileyebilir. Haftada yaklaşık 0,5-1 kg'lık, sürdürülebilir bir kayıp hedeflenmelidir. Eşlik eden diyabet, insülin direnci veya kolesterol yüksekliği de plana dahil edilmelidir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Kendi durumunuz için doktorunuza ve diyetisyeninize danışın.

Size özel bir plan için Hastalıklarda Beslenme ve Diyet sayfama göz atabilir, WhatsApp: 0533 443 22 68 üzerinden randevu alabilirsiniz.

Kaynaklar

1. Koutoukidis DA ve ark. Association of Weight Loss Interventions With Changes in Biomarkers of Nonalcoholic Fatty Liver Disease: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Intern Med. 2019. PubMed: 31260026
2. Vilar-Gomez E ve ark. Weight Loss Through Lifestyle Modification Significantly Reduces Features of Nonalcoholic Steatohepatitis. Gastroenterology. 2015. PubMed: 25865049