“Zayıflama iğnesi” olarak bilinen ilaçlar, bağırsaklardan salgılanan GLP-1 (ve tirzepatidde ayrıca GIP) hormonlarının etkisini taklit eder. İştahı azaltır, mide boşalmasını yavaşlatır ve tokluk hissini artırırlar. Başlangıçta tip 2 diyabet tedavisi için geliştirilmiş, daha sonra obezite tedavisinde de kullanılmaya başlanmıştır.

Ne kadar kilo verdiriyor?

• Semaglutid: Haftada bir uygulanan bu ilaç, beslenme ve hareket programıyla birlikte kullanıldığında ortalama olarak vücut ağırlığının yaklaşık %15’i civarında kilo kaybı sağlayabilmektedir.
• Tirzepatid: Daha yeni olan bu ilaçla doza bağlı olarak daha da yüksek kilo kayıpları bildirilmektedir.

Bırakınca ne oluyor?

İlacı ve yaşam tarzı programını bırakan kişilerde, kaybedilen kilonun önemli bir kısmının bir yıl içinde geri alındığı ve kan şekeri, tansiyon gibi değerlerdeki iyileşmelerin büyük ölçüde başlangıca döndüğü görülmektedir. Bu durum obezitenin kronik bir hastalık olduğunu ve ilaç bırakıldığında kalıcı beslenme ve hareket alışkanlıklarının belirleyici olduğunu gösterir.

Yan etkiler ve riskler

• En sık: bulantı, kusma, ishal, kabızlık (genellikle doz artırma döneminde)
• Safra kesesi taşı, nadiren pankreatit
• Hızlı kilo kaybında kas kaybı
• Genel olarak daha fazla kilo kaybı sağlayan ilaçlarda yan etki görülme ve ilacı bırakma oranları da daha yüksek olabilmektedir.

Kimler kullanabilir?

Bu ilaçlar kozmetik amaçlı değildir. Genellikle BKİ 30 ve üzeri ya da kiloyla ilişkili bir hastalığı olan ve BKİ 27 ve üzeri yetişkinlerde, doktor değerlendirmesi ve reçetesiyle kullanılır. Gebelik, bazı tiroid kanserleri öyküsü ve pankreatit geçmişi gibi durumlarda uygun değildir. İnternetten veya reçetesiz temin edilen ürünler sahte ya da tehlikeli olabilir.

İlaç kullanırken beslenme neden çok önemli?

• Yeterli protein: İştah çok azaldığı için protein alımı düşebilir; kas kaybını önlemek için her öğünde protein önemlidir.
• Kuvvet egzersizi: Kas kütlesinin korunmasına yardımcı olur.
• Küçük, besleyici öğünler: Bulantıyı azaltır.
• Sıvı ve lif: Kabızlığı önlemeye yardımcı olur.
• Kalıcı alışkanlıklar: İlaç bırakıldığında kilonun korunması, ilaç sürecinde kazanılan alışkanlıklara bağlıdır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Kendi durumunuz için doktorunuza ve diyetisyeninize danışın.

Size özel bir plan için Ümitköy Yüz Yüze Diyetisyen sayfama göz atabilir, WhatsApp: 0533 443 22 68 üzerinden randevu alabilirsiniz.

Kaynaklar

1. Wilding JPH ve ark. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. N Engl J Med. 2021. PubMed: 33567185
2. Jastreboff AM ve ark. Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity. N Engl J Med. 2022. PubMed: 35658024
3. Wilding JPH ve ark. Weight regain and cardiometabolic effects after withdrawal of semaglutide: The STEP 1 trial extension. Diabetes Obes Metab. 2022. PubMed: 35441470
4. Nong ve ark. Comparative effects of drugs for adults with overweight or obesity: systematic review and network meta-analysis. BMJ. 2026. PubMed: 42419792